Een partij tropisch hout die via Tsjechië naar Nederland is gekomen, blijkt een beschermde, illegaal gekapte soort. Fout-hout, dus. Het familiebedrijf dat al generaties lang hout importeert, is zich van geen kwaad bewust. Is hier eigenlijk wel een strafbaar feit gepleegd? En zo ja, door wie dan? Moet je hier hard straffen of ga je voor gedragsverandering? Het woord is aan officier van justitie Niels Huisman, die zich bezighoudt met milieurecht. 

Een lastig parket 
"Milieurecht is voor mij als officier van justitie een van de meest uitdagende domeinen. De problematiek rondom het milieu wordt steeds groter, en ook steeds crimineler. De wetgeving die hierbij komt kijken, is complexer dan bij andere domeinen. Vind je iemand met een mes in z'n rug, dan is het doodslag of moord. Bij milieurecht is het echter niet altijd direct duidelijk of er een delict heeft plaatsgevonden. Dat maakt de onderzoeken net wat bewerkelijker. Gaat het eigenlijk wel om een strafbaar feit? En zo ja: wie heeft dat dan begaan?"

"Als je eerste vraag beantwoord is, zijn er 500 vragen bijgekomen." 

"Milieuonderzoeken duren vaak wat langer. Als je eerste vraag beantwoord is, zijn er 500 vragen bijgekomen. De uitdaging is om dat te voorkomen, juist om korte klappen te kunnen geven. Dat gebeurt vaak tussendoor. Een van de teams belt op en zegt 'We zitten op zee en we komen iemand tegen die fuiken heeft gezet om beschermde soorten te vangen. Wat moeten we daarmee doen?' Aanhouden, afvoeren en wegwezen, zeg ik dan. De impact van milieudelicten zoals illegale visvangst is namelijk enorm. Als je niet ingrijpt, sterven vissoorten uit en verdwijnen hele ecosystemen. Zodra iemand op dit gebied de wet overtreedt, dan moeten we daar snel actie op ondernemen. Dat is je taak als officier van justitie." 

Fout-hout aanpakken 
Ook grote impact hebben de zaken onder de noemer fout-hout. Om wereldwijde ontbossing tegen te gaan, is in 2013 de Europese Houtverordening in werking gegaan. Hiermee is een verbod ingesteld op het op de markt brengen van illegaal gekapte beschermde houtsoorten. 

"De handel in hout is zeer lucratief. Ondanks de regelgeving komen er toch nog steeds grote partijen hout binnen in Europa, vaak via Tsjechië, waarvan wij vermoeden dat het niet op de juiste manier gekapt is. De criminele organisaties die hierachter zitten, verdienen er honderden miljoenen euro's mee. De schade aan het milieu en de maatschappij is enorm. Ze vernietigen niet alleen het leefgebied van de inheemse bevolking waar het hout vandaan komt, maar in essentie ook de longen van de aarde. Dit moet consequenties hebben. Als officier van justitie moet je hier je rol pakken om dit soort praktijken in de toekomst te voorkomen."

Ga je direct straffen of ga je voor gedragsverandering?

Per zaak de beste aanpak kiezen
"In eerste instantie klinkt het logisch: als je fout hout importeert ben je crimineel bezig en dat moet bestraft worden. Maar in een individuele zaak ligt het vaak genuanceerder. Bijvoorbeeld bij een familiebedrijf dat al meer dan 100 jaar bestaat. Mag je van dat bedrijf verwachten dat ze zo snel meegaan in de veranderende regelgeving?" 

"Aan de andere kant, wanneer een bedrijf ervoor kiest via Tsjechië zijn hout te importeren, dan kiezen ze wel voor de makkelijke weg. Dat is niet goed genoeg. Ze hadden kunnen weten dat het niet helemaal in de haak is. Ik kijk van casus tot casus van wat de beste stap is om te zetten. Ga je direct straffen of ga je voor gedragsverandering? Wat heeft het meeste effect op de lange termijn?" 

Straffen zodat het signaal overkomt 
"We proberen de problematiek en de oplossing vanuit het OM helder op de kaart te zetten. In een aantal gevallen hebben we er voor gekozen om strafrechtelijk onderzoek te doen. We nemen hout in beslag, houden mensen aan en brengen het onderzoek naar zitting. Door vonnissen te creëren, kunnen we ervoor zorgen dat mensen weten wat er wél en niet kan." 

"De afwegingen die je maakt, zijn complex. Het is niet zoals bij een drugszaak waarbij iedereen weet dat het tegen de wet is. We zijn er ook niet op uit bedrijven de grond in te boren. Onze uitdaging is om zo te straffen dat het signaal overkomt. En dat de markt zich aanpast." 

Als je ergens klappen kunt maken, is het hier wel 
"Nederland pakt de voortrekkersrol als het gaat om milieurecht, en niet alleen op het gebied van fout-hout. De komende 10 tot 15 jaar gaat milieuonderzoek veel belangrijker worden. Er is een groeiend maatschappelijk belang om dit soort criminaliteit aan te pakken. Je ziet het terug in de actualiteit en in de programma's van de politieke partijen. Het klimaat staat op de agenda en ook het handelen van de overheid daarin." 

"Als officier van justitie heb ik enorm veel vrijheid om hier mijn stempel op te drukken. Ik doe dit werk ook met een bepaalde bevlogenheid. Ik wil iets veranderen, iets doen, het gevoel hebben dat ik bijdraag aan de maatschappij. Mensen die graag iets op het gebied van milieu en de maatschappij willen betekenen, zou ik aanraden officier van justitie te worden. Want als je ergens grote klappen kunt maken, dan is het hier wel." 

Niels Huisman

Over Niels Huisman 

Niels Huisman is officier van justitie bij het Functioneel Parket en heeft daarnaast als Noordzeeofficier de portefeuille Noordzee onder zijn hoede. Als verantwoordelijke voor de milieuteams van Utrecht, Amsterdam en de Noordzee werkt hij aan een beter milieu waarbij hij ziet dat milieuonderzoek steeds belangrijker wordt. "De problematiek wordt steeds groter, en daarmee ook steeds crimineler. Niet alleen in Nederland, maar ook internationaal. Als officier van justitie heb ik veel vrijheid om echt iets te kunnen betekenen voor de maatschappij."

Powered by Emply