Verhalen van officieren van justitie

Er zijn drie aspecten die ik heel belangrijk vind in een baan: juridische inhoud, veel afwisseling en eindverantwoordelijkheid”, zegt Eva - officier van justitie bij het functioneel parket. Daarom ging ze een intensief en leerzaam opleidingstraject aan om officier van justitie te worden. In deze functie komt alles samen: Ik weet ’s ochtends nooit hoe de rest van de dag eruit gaat zien, ik hang de hele dag aan de telefoon met de politie en andere opsporingsdiensten zoals de Arbeidsinspectie en de NVWA, maak het hele voortraject van een zaak mee én ik mag aan de touwtjes trekken.

Het werk heeft meer overeenkomsten met dat van een advocaat dan soms wordt gedacht. Het grote verschil is dat je als officier meer open minded en onafhankelijk moet zijn bij de beoordeling van een zaak. Ik ben niet meer gebonden aan één belang, namelijk dat van de verdachte. Ik voel me nu eindelijk vrij om te doen wat ik denk dat juist is. Dat geeft enorm veel energie en drive.

Ik ben een echte teamplayer. Ik vind het heel belangrijk om samen met collega’s van het OM en ketenpartners aan een zaak te werken. Ook heb ik een goed ontwikkeld empathisch vermogen. Ik ben me ervan bewust dat niet iedereen met een zilveren lepel in de mond is geboren. Ik probeer zoveel mogelijk in gesprek te komen met een verdachte, ik wil weten wat achter iemands daden schuilgaat. Dat lukt de ene keer beter dan de andere.

Ik wilde niet mijn hele leven beleidswerk blijven doen. Maar met de poten in de klei, in een actievere rol die ertoe doet.’’ Gerben besluit een opleidingstraject tot officier van justitie te volgen. “Ik was 36 toen ik dacht: “Als ik het nu niet doe…’’ Hij moet daarvoor wel zijn baan met vast contract, een fijn salaris en een goed toekomstperspectief achter zich laten. Dat is in het begin best spannend, geeft hij toe. “Het is een sprong die je neemt. Het geeft ook een bepaalde onzekerheid.

Alexander Bijl is plaatsvervangend hoofdofficier van justitie bij arrondissementsparket Oost-Brabant. In 2006 stapte hij over van de advocatuur naar het OM: “Als advocaat sta je toch meer aan de ontvangende kant. Het onderzoek heeft al plaatsgevonden, daar krijg je de resultaten van gepresenteerd en van daar ga je verder. Als officier ben je vanaf het eerste moment bij een zaak betrokken. Je geeft zelfstandig leiding aan het onderzoek en behandelt je zaak tot het einde.

Normaal gesproken houd je een verdachte aan op het moment dat je voldoende bewijs hebt verzameld. Bij terrorismezaken heb je die luxe niet. Het moment van aanhouding dringt zich min of meer aan je op, omdat er een dreiging is. Omdat het niet meer aanvaardbaar is om iemand nog langer los te laten lopen. Simpelweg omdat je niet weet of de dreiging reëel is of niet. Je wordt dus gedwongen om beslissingen te nemen op basis van gebrekkige kennis.

Als officier zit je dus niet alleen met je neus in de wetboeken. Ook sta je niet alleen maar in de rechtszaal. Het is ook écht actie. Bij een groot onderzoek of een inval, spring ik zelf ook meteen in de auto om naar die locatie te gaan. Dat geeft me een goed beeld van wat er is gebeurd, of wat er zich heeft afgespeeld. Dat moet je zo zien: een filmpje van 10 seconden geeft je een veel beter beeld van wat er is, dan een berichtje van 10 regels. Dat werkt in dit geval ook zo.

Frank van Dijk, inmiddels plaatsvervangend hoofdofficier van justitie bij Arrondissementsparket Den Haag, werkt al meer dan 20 jaar bij het OM met heel veel plezier. Echt last van stress heeft hij niet zo snel. Om zijn hoofd leeg te maken gaat hij helemaal op in zijn andere passie: vintage design. “Net als bij een strafzaak wil ik bij het zoeken naar design dingen kunnen doorgronden en beredeneren. Door een meubel of lamp te analyseren, ga ik de echte schoonheid ervan zien.

En nu?” Met die vraag begon de zoektocht van Laura naar een nieuwe uitdaging. Ze was jurist bij een bank en had vanuit juridisch perspectief een groot project begeleid. Ze was na dit project toe aan iets nieuws. “Iets waarbij ik meer zou kunnen bijdragen aan de maatschappij. Ik heb ruim de tijd genomen om me te oriënteren op die stap.